ميرزا حسن حسينى فسايى
1300
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
از مسائل و جوابهاى مولانا مطلع گشته ، همه را يا مطابق با فتاوى علماء شيعه يا جانب اقوى از مواضع خلاف يافت و مولانا را تحسين فرمود و اين مقالات اقوى دليلى است بر صحت قاعدهء حسن و قبح عقليين . و از مصنفات علامه خفرى كتاب منتهى الادراك [ است ] كه در برابر كتاب نهاية - الادراك علامه شيرازى ، تصنيف فرموده و كتاب شرح تذكرهء خاتم الحكما خواجه نصير الدين - طوسى ( عليه الرحمه ) و نام آن شرح را « تكمله » فرموده و رساله در حل ما لا ينحل و حاشيه بر اوايل شرح تجريد ملا على و بر الهيات آن شرح و حاشيه بر اوايل شرح حكمة العين ، و در سال 930 و اند وفات يافت . و از آثار قديمه در اين بلوك « 1 » : بقعه قبر حضرت جاماسب حكيم است در پهلوى مشرقى قريه « كراده » يك فرسخ ميانه جنوب و مغرب شهر خفر ، عمارتى چارگوشه ، بىروزنه و درگاه از سنگ تراش و گچ به ارتفاع 5 ذرع يا كمتر و درازى هر ضلعى از آن 6 ذرع يا بيشتر بر قبر جاماسپ ساختهاند و معلوم مىشود كه اين عمارت بىرخنه و درگاه در زمان مسلمانان بر آن قبر ساختهاند و بر سنگها در دورهء بالاى آن عمارت به خطى كه ميانه ثلث و كوفى است نوشتهاند « 2 » : استعمر طلبا لجزيل الثواب و اتقن آمنا من اليم العقاب فى زمن الملك العادل : المجد لملوك الاسلام ، الفخر لسلاطين العجم ، صاحب السيف و القلم ، غياث الحق و الدنيا و الدين كيخسرو زيدت « 3 » معدلته حسام الملك حسن الدماوندى تقبل اللّه منه الحسنات و يعفو « 4 » عنه السيئات ، العمارة التى كانت منسوبة الى الحكيم قديم الحكماء المحققين الخسروانيين الواقعه فى قرية خاو من ولاية خفر . زياده بر اين ناخوانده « 5 » بماند . در فارس مشهور است هر فرمانروائى از برابر اين قبر بگذرد و از اسب پياده نگردد در آن سال از فرمانروائى معزول گردد و حضرت اشرف و الا حاجى فرهاد ميرزا معتمد الدوله فرمودند من اين تجربه را كرده ، پياده نگشته ، در سال 1258 از آنجا گذشتم و در همان نزديكى از ايالت فارس معزول شدم . و ضابطى اين بلوك از زمان قديم با سلسله سادات حسينى خفرى بود ، براى نفاقى كه فيما بين آنها افتاد ، املاك خود را فروخته در راه دشمنى با يكديگر و تمناى حكومت ، خرج نموده ، پس از دست تنگى ، حكومت را بدرود كرده ، به كدخدائى دهات راضى شدند و پس از اندكى از كدخدائى افتاده به رعيتى راضى شدهاند و از آنها ميرزا فضل اللّه باب نارى باقيمانده است : ستيزه به جائى رساند سخن * كه ويران كند خانههاى كهن
--> ( 1 ) . ر ك : اقليم پارس ، ص 86 ، آثار العجم ، ص 19 . ( 2 ) . ر ك : اقليم پارس ص 358 ببعد در مورد بناى تاريخى معروف به بقعه خليفه در خفر . ( 3 ) . در متن : ( زيد ) . ( 4 ) . در متن : ( يعف ) . ( 5 ) . در متن : ( ناخونده ) .